Euroliść – prawdziwe eko czy chwyt marketingowy? Ekspertka rozwiewa wątpliwości

Naukowiec SGGW (wieloletni wykładowca) opowiedziała nam o zastosowaniu symbolu „euroliścia” i procedurach kontroli w systemie rolnictwa ekologicznego. Dr Urszula Sołtysiak jest współzałożycielką pierwszej w Polsce jednostki certyfikującej rolnictwo ekologiczne i jego produkty.

Co oznacza symbol Euroliścia na produkcie spożywczym?

U. Sołtysiak: - Euroliść to logo, symbol graficzny certyfikowanej żywności ekologicznej, czyli wytworzonej zgodnie z przepisami prawnymi Unii Europejskiej. Są one wiążące także dla dostawców z krajów trzecich, jeśli chcą eksportować produkty ekologiczne do UE.

Jakie warunki musi spełnić producent, aby móc go stosować? 

- Najważniejsze wymogi to wykluczenie agrochemikaliów (syntetycznych nawozów i środków ochrony roślin) w uprawie roślin, wyłączenie sztucznych dodatków paszowych, radykalne ograniczenie antybiotyków oraz zapewnienie dobrostanu w chowie zwierząt, w przetwórstwie – odrzucenie sztucznych dodatków (słodziki, konserwanty, barwniki, stabilizatory, zagęstniki etc.), ponadto eliminacja GMO w całym łańcuchu wytwarzania.

Czyli chodzi o kontrolę nie tylko uprawy roślin czy chowu zwierząt, ale też późniejszych etapów produkcji?

- Tak. Kontrola procesów produkcji i podaży w całym łańcuchu wytwarzania – od producentów rolnych, poprzez przetwórstwo (w tym transport i składowanie), po podmioty zajmujące się pakowaniem i dystrybucją (w tym importem z krajów trzecich) to wymóg kluczowy dla wiarygodności produktów ekologicznych. Kontrolę – jeśli potwierdzi ona zgodność z wymogami – wieńczy certyfikat uprawniający dostawcę do oznakowania produktów Euroliściem. Logo Euroliścia to dla konsumentów gwarancja żywności ekologicznej.

Czy system certyfikacji w Polsce różni się od tego w innych krajach UE? 

- Nie, skądże! System kontroli i certyfikacji produkcji ekologicznej jest integralną częścią przepisów prawnych UE, obowiązujących jednakowo we wszystkich państwach członkowskich. Zadaniem władz krajowych jest instytucjonalne wdrożenie systemu kontroli na obszarze państwa, czyli przypisanie zadań kontrolnych wyznaczonym strukturom organizacyjnym. Natomiast wymogi dotyczące sposobu wytwarzania są określone w rozporządzeniach UE i obowiązują jednakowo każdy podmiot w łańcuchu dostaw, w każdym państwie. Wspólny standard żywności ekologicznej umożliwia swobodny handel certyfikowanymi ekoproduktami na unijnym rynku.

Jak odróżnić „ekościemę” od produktów naprawdę certyfikowanych? Co powinno zaniepokoić konsumenta?

- W przypadku żywności paczkowanej – brak Euroliścia na opakowaniu produktu (z towarzyszącym kodem jednostki certyfikującej i adnotacją o pochodzeniu surowców) to sygnał, że produkt pochodzi spoza systemu produkcji ekologicznej. I niech nas nie zmylą hasła typu „jak u cioci Mani”, „jak natura przykazała”, „zdrowa żywność” itp., ani wizerunki drewnianego płotu z glinianym dzbankiem, czy „szczęśliwej” krówki na zielonym pastwisku. Jeśli na etykiecie zamiast Euroliścia jest gołosłowna deklaracja „naturalności” – to ekościema.

A w przypadku żywności sprzedawanej „luzem”, na sztuki lub na wagę?

- Certyfikowane ekoprodukty w opakowaniach otwartych, jak skrzynki, worki, kartony (tzw. luz), mogą być sprzedawane tylko w specjalistycznych sklepach BIO, w których nie ma analogicznego asortymentu nieekologicznego. Sklepy ogólnospożywcze – zarówno małe osiedlowe, jak i supermarkety, a także sprzedawcy na bazarach i targach – nie mogą oferować ekoproduktów w opakowaniach otwartych. Chodzi o to, by zapobiec mieszaniu produktów o różnym statusie, czyli o wiarygodność systemu.

Czego moglibyśmy się nauczyć od konsumentów z krajów, gdzie żywność ekologiczna ma dłuższą tradycję – jeśli chodzi o codzienne wybory, zaufanie do certyfikacji i rozpoznawanie jakości? 

- Właśnie tego: świadomego wyboru żywności ekologicznej w trakcie codziennych zakupów,

zaufania do certyfikacji, bo choć to tryb uciążliwy dla producentów, dla konsumentów jest gwarancją ekologicznego statusu produktów, bezbłędnego rozpoznawania ekologicznej jakości produktów dzięki obecności Euroliścia na opakowaniu.

PRZESTAW SIĘ NA EKO – SZUKAJ EUROLIŚCIA 2

To kampania edukacyjna, realizowana przez Polską Izbę Żywności Ekologicznej, której celem jest budowanie świadomości społeczeństwa w zakresie żywności ekologicznej, rozpoznawalności dla unijnego systemu jakości rolnictwa ekologicznego, a także promocja żywności certyfikowanej. Działania realizowane w ramach projektu mają za zadanie pokazanie konsumentom, jak żywność certyfikowana wpływa na nas i środowisko oraz jak w prosty sposób możemy przestawić się na eko, dokonując codziennych wyborów. Więcej informacji o kampanii znajduje się na platformie: www.przestawsienaeko.eu, będącej kompendium ekowiedzy. Kampania sfinansowana ze środków UE.

M&CC/SGGW