W czym serwować cappuccino, a w czym espresso? Rodzaje filiżanek do kawy

Podstawowe zasady

Należy pamiętać przede wszystkim o tym, że kawę tradycyjnie pijemy w zupełnie innych naczyniach niż herbatę. Choć obecnie wielu producentów nie stosuje tego rozróżnienia, oferując w swojej ofercie naczynia uniwersalne, to i tak warto znać różnicę. Klasyczne filiżanki do herbaty cechują się szerokim obrzeżem, zwężającym się ku dołowi. Mają też mniejsze uszko, przeznaczone zazwyczaj na jeden palec. Z kolei filiżanki do kawy mają obwód brzegu zbliżony do obwodu podstawy, a ich kształt jest bardziej pionowy, by osad łatwiej i szybciej wytrącał się na dnie. Inne są także ich uchwyty – na dwa lub trzy palce. Materiał, z którego wykonana jest filiżanka także ma znaczenie. Dla kawy najlepiej sprawdzi się szkło lub ceramika. Z kolei delikatna porcelana pasuje do herbaty.

Warto pamiętać o tym, że kawy nie zalewamy wrzątkiem. Zostaje ona wówczas przeparzona i nie uwalnia się pełnia jej właściwości. Odpowiednia temperatura wody to około 90 stopni Celsjusza. Ze względu na to, że woda do parzenia kawy jest chłodniejsza niż wrzątek przeznaczony do herbaty, filiżankę z kawą możemy trzymać w dłoniach bez zagrożenia, że się poparzymy. Mniejsze uszka naczynia są tym samym wystarczające.

Rodzaje kawy a formy filiżanek

Podstawowe informacje to dopiero początek dla wiedzy, jaką w dziedzinie doboru odpowiedniego naczynia możemy zdobyć. Każda kawa ma inny smak, zapach oraz teksturę, a to oznacza, że wymaga podania w innym naczyniu, stąd też wyróżniamy filiżanki do espresso, cappuccino, latte, americano i innych typów kaw...

Latte macchiato i caffe latte

Dla kawy latte macchiatto, popularnego napoju mlecznego, odpowiednie będą wysokie, przezroczyste szklanki o pojemności od 200 do 400 ml. Takie naczynia sprzyjać będą również doznaniom wzrokowym, ponieważ eksponują wszystkie warstwy napoju, wyróżniające latte macchiato pośród innych typów kaw. Równocześnie ich kształt sprawdzi się w procesie samego przygotowania. Kawę espresso wlewamy tu po ściankach naczynia do znajdującego się już w szklance gorącego mleka z pianką. Stąd też charakterystyczne ułożenie warstw - warstwa biała, mleczna znajduje się na dole, a wyżej zauważymy tę ciemniejszą, kawową.

Z kolei w przypadku caffe latte, którą nierzadko myli się z latte macchiatto, jest zupełnie odwrotnie - to do espresso dolewamy gorącego, spienionego mleka. Na powierzchni latte powinna unosić się 1-centymetrowa pianka. Do jej podania najlepiej nadaje się przezroczysta szklanka, zwężająca się ku dołowi, z małym uszkiem i o pojemności 250-300 ml.

Cafe latte można podać również w filiżance, najlepiej szklanej, pękatej, o podwójnej ściance. Taka filiżanka ma właściwości termiczne, czyli na dłużej utrzymuje ciepło napoju, a z drugiej strony pięknie eksponuje wszystkie warstwy kawy wraz z mleczną pianką.

Espresso, caffe lungo i americano

Pobudzające espresso serwuje się w niewielkich filiżankach, których pojemność waha się od 50 do 70 ml. Należy pamiętać, że ten rodzaj kawy przygotowuje się z ok. 7 g kawy i 25 ml wody, stąd niewielkie rozmiary naczyń są wystarczające. Ich kształt powinien być bardziej cylindryczny, a tworzywo grube, by utrzymać stabilną temperaturę naparu. Nie ma znaczenia, czy będzie to ceramika, czy szkło, choć ten drugi materiał pozwala cieszyć wzrok gęstą konsystencją kawy, jej głębokim, ciemnym kolorem i delikatną pianką na powierzchni. Popularne są dwa rodzaje filiżanek do espresso, których nazwy dobrze odzwierciedlają ich formę: egg i tulip. Filiżanka typu egg to naczynie okrągłe, pękate, z kolei filiżanka typu tulip to naczynie, którego ścianki zwężają się ku dołowi.

Caffe lungo, z włoskiego zwane "przedłużonym espresso", przygotowuje się podobnie jak to klasyczne espresso, ale po uzyskaniu ok. 30 ml ekstraktu kontynuuje się zaparzanie, aż do uzyskania ok. 60 ml kawy. Dzięki temu otrzymuje się delikatniejszy napar o zmniejszonej dawce kofeiny. Lungo pija się w nieco większych, ale podobnych do poprzednich filiżankach. Tego typu filiżanki są wyższe i mają pojemność 130-150 ml. Mogą być wykonane ze szkła lub z ceramiki.

Największą dowolność w wyborze naczynia daje kawa americano. Często mylona z caffe lungo. Różnica tkwi w tym, że lungo parzy się dłużej niż klasyczne espresso, a w americano do zaparzonego espresso po prostu dodaje się gorącej wody, by zwiększyć objętość kawy i zmniejszyć jej moc. Americano zazwyczaj serwowane jest w większej filiżance, ponad 150 ml. Najlepiej, by była to filiżanka o grubych ściankach, aby utrzymała odpowiednią temperaturę kawy, a z drugiej strony ochroniła nasze dłonie przed poparzeniem. Tu również sprawdzi się naczynie z podwójną ścianką.

Cappuccino i frappe

Cappuccino to połączenie espresso ze spienionym mlekiem, gdzie grubość mlecznej pianki powinna wynosić 1-2 cm. Filiżanka do podawania tej kawy powinna mieć pojemność od 150 do 200 ml i kształt delikatnie wybrzuszonego lub rozszerzającego się u góry naczynia. Jak w każdym innym przypadku gruby materiał na dłużej zatrzyma ciepło. Gęstą warstwę pianki na powierzchni można posypać ulubionymi dodatkami, wśród których najpopularniejszy jest cynamon, kakao i cukier trzcinowy.

Kawę pijemy również latem, choć wówczas częściej sięgamy po jej zimną wersję: cafe frappe. Zamiast espresso wykorzystuje się tu kawę rozpuszczalną. Kawa przygotowana z lodem i dodatkiem spienionego mleka podawana jest w wysokich szklankach, często podobnych do tych od latte macchiato. Dobrze sprawdzą się także szklane słoiki z uchem, takie jak do podawania koktajli i smoothies.

Parę słów o latte art

Latte art to sztuka tworzenia na powierzchni kaw mlecznych ciekawych wzorów i kształtów. Sposób przyozdabiania napoju urósł dziś do rangi docenianej sztuki, stąd coraz liczniejsze grono baristów biorących udział w konkursach na mistrza w tej dziedzinie. Swoich sił w tej umiejętności spróbować może jednak każdy. Warto więc pamiętać, że naczynia rozszerzające się ku górze dają większą powierzchnię, na której można tworzyć takie nietypowe dzieła sztuki. Kawa zaserwowana w pojemnej filiżance i zwieńczona mleczną pianką, aż prosi się o piękny wzorek na jej powierzchni!

Polskie filiżanki Lubiana, Tułowice, Bolesławiec

Kształt i pojemność filiżanek uzależnione są od rodzaju kawy, ale ich wzory czy kolory są rzeczą gustu. Zwykłą kawę czarną lub z mlekiem pijać możemy niemalże w każdej filiżance, choć najpopularniejsze są naczynia ceramiczne. Wśród polskich producentów ceramiki nie brakuje uznanych od lat firm i ośrodków, gdzie kwitnie jej produkcja. Wśród nich wymienić można m.in. Lubianę działającą od 1969 roku, Ceramikę Tułowice istniejącą od 1991 roku, ale bazującą na 200-letniej tradycji wytwarzania ceramiki w tym miejscu oraz Ceramikę Bolesławiec, także szczycącą się bogatą tradycją produkcji tego typu przedmiotów.

Filiżanki marki Lubiana to naczynia porcelanowe, wyróżniające się eleganckim wyglądem i subtelnym wzornictwem. W asortymencie firmy znaleźć można różnorodne fasony i kształty filiżanek. Dostępne są naczynia całkowicie białe, jak i te delikatnie zdobione, zazwyczaj motywami kwiatowymi lub złotymi liniami. Eleganckie, jednolite lub zdobione, filiżanki znajdziemy również w ofercie Ceramiki Tułowice. Tu oprócz wzorów kwiatowych popularne są też wzory geometryczne. Filiżanki dostępne są na sztuki lub w kompletach, z klasycznymi okrągłymi spodkami lub z nowoczesnymi, kwadratowymi talerzykami.

Charakterystyczne są także ceramiczne wyroby z Bolesławca, które w sklepach czy na różnego rodzaju okolicznościowych jarmarkach, nietrudno rozpoznać. Różne kombinacje kwiatów, kropek to kompozycje kojarzące się z ludowymi wzorami. Charakterystyczny motyw zdobienia z Bolesławca, wyróżniający tamtejsze produkty na tle innych, zwie się potocznie „pawim oczkiem”. Barwne, wzorzyste filiżanki o grubych ściankach to prawdziwa gratka dla miłośników tradycyjnych wyrobów i ciekawych zdobień.