Z dziejów parafii i kościoła

Brak informacji kiedy powstała parafia i wybudowano pierwszy kościół. Wiadomo, że w I połowie XIV wieku postawiono murowany kościół. Powstał on zapewne w miejsce wcześniej istniejącego kościoła drewnianego. Ten ceglano - kamienny kościół w Kokoszkowach został zbudowany przez joannitów, podobnie jak kościół w Linowcu (dziś nie istniejący) i kościół w Starogardzie pod wezwaniem św. Mateusza. Kościół nie posiadał jednak wieży, która dobudowana została w czasach późniejszych.

KOKOSZKOWY
Od 1289 r. w Tczewie swój zakon posiadali dominikanie. Ich działalność była jednak na Pomorzu znacznie zdominowana przez krzyżaków. Nie mniej parafia w Kokoszkowach w pewnym okresie swego istnienia była właśnie związana z tym zakonem, o czym na dalszych stronach tej książki.

Powrót do Polski
W 1466 r., kiedy Pomorze powróciło do Polski, obowiązki patronatu nad parafią spoczęły na staroście starogardzkim. W tym to okresie do kościoła prawdopodobnie dobudowano wieżę, gdyż jak pisał w 1926 r. ks. Frydrychowicz stary dzwon w Kokoszkowach pochodził z połowy XV wieku. Znajdował się na nim w gotyckich minuskułach następujący napis: SALVE REGINA (MATER) MISERICORDIAE, VITA, DULCEDO ET SPES NOSTRA. Dzwon miał 86 cm średnicy i ważył 310 kg.
Reformacja jaka przyszła na Pomorze w początkach XVI wieku, spowodowała że zakon dominikanów w Tczewie zaczął upadać. Zaniepokojona tym przemyska kapituła zakonu w 1580 roku postanowiła zlikwidować konwent w Tczewie i wcielić go do konwentu w Gdańsku. W 1570 r. do proboszcza należały 4 włóki. Wizytacja z 1584 r. wymienia Kokoszkowy w dekanacie tczewskiego, choć M. Biskup zaliczał je do dekanatu zaborskiego. Z kolei ks. Augustyn Hildebrandt w swej książce parafię Kokoszkowy wymienia wśród należących w XVI wieku do dekanatu starogardzkiego. Kościół w Kokoszkowach w 1587 r. był we władaniu ewangelików, ale nie wykluczone, że był on w ich władaniu już w 1557 r. Do postępu reformacji znacznie przyczynili się starostowie starogardzcy Czemowie i Marcin Borzewiczy. W ostatnich latach XVI wieku kościół powrócił do katolików. Od tego też czasu znana jest jego patronka, którą została św. Barbara. Wtedy też parafia uległa znacznemu powiększeniu z uwagi na likwidację parafii w Linowcu. Pierwotnie zniszczony podczas wojny trzynastoletniej kościół w Linowcu, stał się filialnym należącym do parafii w Kokoszkowach, lecz już pod koniec XVI wieku w miejscu kościoła stał jedynie krzyż. Nie znana jest jednak data likwidacji kościoła. Ponadto do parafii przyłączony został kościół w Szpęgawsku jako filialny. Do parafii należały wsie: Krąg, Linowiec, Ciecholewy, Żabno i Orzechowo (dziś Bączek) i Szpęgawsk. W XVI wieku kościół otrzymał sklepienia.
W 1598 r. parafia w Kokoszkowach ponownie wymieniana jest jako należąca do dekanatu starogardzkiego. Swą przynależność do tego dekanatu parafia zachowała w XVII i XVIII wieku.

Kosciół dla dominikanów
17 lutego 1653 r. tczewscy dominikanie otrzymali kościół parafialny i dobra ziemskie w Kokoszkowach oraz dobra w Szpęgawsku. Tak fakt ten został opisany w Wizytacji generalnej z 1780 r., Kościół parafialny Kokoszowski inkorporowany wiecznemi czasy do Konwentu Tczewskiego Wielebnych OO Dominikanów w Roku 1653 przez Jaśnie Wielmoż Imć x. Mikołaja Woyciecha z Olexewa Gniewosza Biskupa Kuiawskiego y Pomorskiego. Z nieznanych powodów wkrótce należały one ponownie do starostwa starogardzkiego. Być może dominikanie byli jedynie ich dzierżawcami. W tym też zapewne okresie dotychczasowa parafia w Szpęgawsku, będąca pod opieką proboszcza z Kokoszkowych, uległa ostatecznej likwidacji i włączona została do parafii w Kokoszkowach. Tu trzeba dodać, że w XIII wieku w Szpęgawsku istniał kościół parafialny, założony przez dziedzica Szpęgawska, do którego należała wieś Zduny. Kościół w Szpęgawsku był zbudowany z tzw. muru pruskiego. Jednak już w 1583 r. nabożeństwa w co 3 niedzielę odprawiał proboszcz parafii z Kokoszkowych. W 1595 roku wizytator biskupi stwierdził, że kościół chylił się ku upadkowi. Prawdopodobnie został spalony podczas wojny szwedzkiej w latach 1626 - 29, lub 1655 - 60. Od 1653 r. parafią Kokoszkowy zawiadywali tczewscy dominikanie, którzy otrzymali dobra kokoszkowskie i szpęgawskie.
Około 1746 r. ówczesny dziedzic Szpęgawska Stanisław Konarski, kasztelan chełmiński, urządził w swym dworze kaplicę z domowym kapłanem zakonu cystersów. Nową kaplicę poświęcił z polecenia biskupa Szembeka ówczesny dziekan starogardzki Wojciech Piątkowski. O kolejny nowy przywilej dla kaplicy wystarał się Wincenty Bystram, podkomorzy pomorski. Mszę św. dla domowników odprawiał zakonnik, który we wielkie święta wyjeżdżał wraz z dziedzicem do Kokoszkowych albo Starogardu, gdzie pomagał w nabożeństwie proboszczowi. Trudno powiedzieć kto był tym zakonnikiem, jako że w księgach chrztu parafii starogardzkiej pod wezwaniem św. Mateusza zapisano w 1753 r., że komendarzem kokoszkowskim jest dominikanin Ambroży Kowalkowski. Natomiast w 1754 r. wymieniono ojca Bernardusa Ładzińskiego.

Pożar
W 1757 r. we wsi wybuchł pożar który strawił wiele budynków, w tym spalona została również plebania. Ogień z plebanii przeniósł się także na kościół, który jednak został uratowany, a pożar strawił jedynie część jego dachu. Ratując kościół zrzucono palącą się wieżę w której znajdował się sygnarek. Na szczęści sygnarek został uratowany. O wydarzeniu tym więcej poniżej.
W dniu 11 marca 1758 r. w parafii powstało pierwsze z bractw, Bractwo Różańcowe, które jednak statut otrzymało dopiero 6 marca 1853 r., zatwierdzony 19 kwietnia tego samego roku. W 1765 r. ponownie jako proboszcz parafii w Kokoszkowach wymieniany jest ks. Ambroży Kowalkowski – dominikanin. W 1765 r. przy kościele powstał szpital dla ubogich. W dniu 28 kwietnia 1776 r. papież Pius VI swoim Brewe ustalił, że uroczystości odpustowe w parafii będą obchodzone w dzień św. Barbary 4 grudnia.

Wizytacja
W 1780 r. została przeprowadzona wizytacja generalna diecezji, w tym także parafii Kokoszkowy zawiera opis wyglądu i stanu kościoła w tym właśnie roku. W związku z bardzo interesującymi informacjami został on tu przytoczony w całości i oryginalnym zapisie. Kościół ten iest z fundamentów murowany polnemi kamieniami z przesionkiem murowanym do tego kościoła, zamkami y drzwiami dobrze opatrzony. Filary z kamieni polnych wokoło mający Okna na obudwu stronach nowe y dobre. Posadzka od Wielkiego ołtarza aż do wielkich drzwi większą częścią flizami wyłożona, po stronach i pod ławkami cegłą we wszelkiej równości y całości. Sufit tarcicami podbity malowany kwiatami roznemi y Swiętemi. Dzwonnica na murze kościelnym drewniana tarcicami obita, kopuła sama w kwadrat blachą ordynaryną także obita, czerwono malowana, która wielkiej ruinie podpada, chyba żeby wcześniej poratowana była, na co nie ma dochodów. Na tej wieży są dwa dzwony znacznej wielkości i pięknej rezonacji i sygnarek mały. Była na środku kościoła wieżyczka do sygnarka lecz w roku 1757 dla pożaru ognia, że się iuż zaczęła palić zcięta i zrzucona, w którym czasie wiele budynków y Plebania zgorzała y kościół, żeby nie był ratowany temuz pozarowi podpadał..
Dach na kościele dobry, dachówka na połkościoła. staroświecka, od połowy kościoła aż do dzwonnicy iest terazniejszey fabryki, lecz częstey reperacy potrzebuje.
W tym kościele są trzy ołtarze, ieden wielki pod tytułem S. Barbary P. y M. pięknie malowany y wyzłocony w roku 1740. Obraz S. Barbary z zasuwą bardzo przednie malowany, która w prawej ręce kielich srebrny trzyma, w lewej lilię srebrną, na głowie koronę srebrną wyzłacaną. Sukienka na obrazie cała z bogatey materyi wyrobiona płaszcz z lilozłoty matery, przebogaty z frenzelkami. Na którym obrazie 4 wota srebrne się znaydują dwa większe a dwa mnieysze. Na zasuwie drewnianej iest Pan Jezus na krzyżu malowany z Nays. Pannną, S. Janem y S. Marią Magdal. Po stronach ołtarza Wielkiego iest obicie adamaszkowe zielone legowane od Wiel. Imć Pana Ignacego Konarskiego Szambellana J. K. Mci. Figura P. Jezusa na krzyżu drewniana. 2gi ołtarz Nays. Panny Rozancowy nowy perłowym kolorem szlefowany wyzłacany. Obraz Nays. Panny ma sukienkę srebrną blaszką haftowaną tak y Pan Jezus. Na zasuwie iest obraz Nays. Panny Niepokalanie poczęcia. Na wyższy kondygnacy ma bydz obraz malowany Nays Panny Bolesney. Krzyże na ołtarzach cynowe.
3ci ołtarz imienia Jezus podobnąz struktury malowaniem y wyzłacaniem ile razem są stawiane. Pan Jezus ma sukienkę bogatą srebny blaszką haftowaną z błękitemi kwiatami . Na zasuwie S. Wincenty Tezrezyusz,  na którego uroczystość iest odpust zupełny. Na drugiek kondygnacyi tego ołtarza iest rznięta Osoba Boga Oyca y Ducza S. po bokach na yednej kondygnacy tych ołtarzy są Aniołwie rznięci. Lampy pod każdym ołtarzem cynowe. Przed Wielkim wisi lustrz kryształowy piękny z 8 lichtarzami ofiarowany odsp. W Imci Pana Ignacego Konarskiego Szambelana R, 1779. Wśród kościoła iest lustr Bracki mosiężny 10. Ambona zielona staroświecko wyzłacana. Ławki nowe popielato malowane.
Cdn.