Na czym polega opieka naprzemienna i kiedy jest dobrym rozwiązaniem?

Kto opiekuje się dzieckiem po rozwodzie? 

Po rozstaniu, gdy rodzice dziecka przestają razem mieszkać, pojawia się wyzwanie związane z ustaleniem zasad opieki nad małoletnim dzieckiem. 

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym w sytuacji, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym osobno, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Na ich wspólny wniosek sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. 

Jeśli między rodzicami brakuje porozumienia, o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem rozstrzygnie sąd. Jego zadaniem jest pogodzić prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców z indywidualną sytuacją rodziny. Jeśli dobro dziecka za tym przemawia, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka.

Podczas podejmowania decyzji w zakresie uregulowania zasad opieki nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim: 

• zdolność rodzica do sprawowania opieki w przyszłości – zarówno mieszkaniową, jak i zdrowotną czy edukacyjną; 
• relacje z dzieckiem – zaufanie dziecka do rodzica, sposób spędzania wolnego czasu czy traktowanie drugiego rodzica; 
• potrzeby i preferencje dziecka – przede wszystkim pod kątem jego rozwoju emocjonalnego i zainteresowań. Sąd bierze pod uwagę preferencje dziecka, jeśli to uzasadnione m.in. ze względu na poziom dojrzałości małoletniego. 

Jeśli przed Tobą ustalenie opieki nad dzieckiem po rozwodzie, zadbaj o wsparcie. Kancelari BUTNY https://kancelariabutny.pl/ to zespół specjalistów z zakresu prawa rodzinnego, który regularnie wspiera rodziców w wyzwaniach związanych z organizacją życia po rozwodzie. Dzięki pomocy profesjonalnego pełnomocnika zyskasz pewność, że Twoja sprawa zostanie przeprowadzona profesjonalnie. 

Na czym polega opieka naprzemienna? 

Opieka nad dzieckiem po rozwodzie może być zorganizowana na różne sposoby, które zawsze powinny być dostosowane do potrzeb dziecka i sytuacji konkretnej rodziny. W ostatnim czasie na popularności zyskuje jednak opieka naprzemienna. 

Opieka naprzemienna to taki sposób uregulowania pieczy nad dzieckiem, że małoletni u każdego z rodziców przebywa przez określony czas. Mogą to być nie tylko równe okresy (np. po 2 tygodnie), ale również m.in. tydzień u mamy i 3 tygodnie u taty. Aby ustanowić opiekę naprzemienną, rodzice muszą mieć pełną władzę rodzicielską. W czasie przebywania u jednego z rodziców drugi zachowuje prawo do kontaktów z dzieckiem. 

Wady i zalety opieki naprzemiennej nad dzieckiem 

Opieka naprzemienna umożliwia zachowanie równych relacji z dzieckiem po rozwodzie przez oboje rodziców. Ani mama, ani tata nie są faworyzowani, co przełamuje stereotypy, że to matki sprawują opiekę nad dziećmi po rozstaniach. 

Opieka naprzemienna ma jednak również określone wady. Sceptycy przekonują, że takie rozwiązanie zaburza poczucie stabilności dziecka, które nie ma jednego domu, tylko nieustannie przeprowadza się między miejscami zamieszkania rodziców. Z tego powodu opieka naprzemienna prawdopodobnie nie zostanie orzeczona, jeśli byli małżonkowie mieszkają daleko od siebie lub są skłóceni. 

Opieka naprzemienna ma być wprowadzona do kodeksu rodzinnego

Opieka naprzemienna jest rozwiązaniem stosowanym w Polsce już od kilku lat. Cieszy się ogromną popularnością w USA i Europie Zachodniej. Mimo to na próżno szukać definicji pojęcia w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. O opiece naprzemiennej wspominają inne ustawy, w tym o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz o świadczeniach rodzinnych. Brak unormowania w kodeksie rodzinnym prowadzi w praktyce do dużego zróżnicowania w zakresie orzecznictwa sądów, co dodatkowo utrudnia już i tak skomplikowane sprawy o ustalenie zasad opieki nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie. 

Zgodnie z informacjami podanymi przez Rzecznika Praw Obywatelskich w 2022 roku Ministerstwo Sprawiedliwości pozytywnie przyjęło kwestię uregulowania w KRO opieki naprzemiennej, jednak do dzisiaj nowelizacja nie weszła w życie. Opieka naprzemienna jest jednak postulowana przez organizacje, które podejmują działania zmierzające do przeciwdziałania alienacji rodzicielskiej oraz RPO. 

Źródła:
1.  Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576 z późn. zm). 
2.  Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, 858, 1615, 1871 z późn. zm.).