Prawo głosu dla mieszkańców. Klimat do budowania społeczeństwa obywatelskiego

Możliwość wpływu mieszkańców na lokalne prawo nie jest w naszym kraju nowością, ale do tej pory zaledwie dwa samorządy województwa pomorskiego zdecydowały się na podobne zmiany. Prawo inicjatywy uchwałodawczej mają mieszańcy Słupska i od kilkunastu dni sopocianie.

Cel: budowa społeczeństwa obywatelskiego
Radni w Starogardzie Gd. pozazdrościli sąsiadom i przy okazji pracy nad nowym statutem Gminy wpadli na pomysł, aby włączyć zapis, który zezwoli mieszkańcom wnoszenie własnych projektów, które głosowałaby potem Rada. Do tej pory to prawo przysługiwało radnym, komisjom Rady oraz prezydentowi.
- Chcielibyśmy, aby mieszkańcy mieli możliwość wypowiadania się w ważnych dla nich sprawach, jest to jeden ze sposobów budowania społeczeństwa obywatelskiego i z pewnością będzie to z korzyścią dla naszego miasta – mówi Arkadiusz Banach, zastępca przewodniczącego RM. – Przede wszystkim mieszkańcy mieliby szansę regulować sprawy porządkowe miasta, a więc związane z gospodarką komunalną. Mogliby także wnosić własne propozycję zmiany nazw ulic, a nawet herbu miasta. W RM czujemy dobry klimat do tego typu zmian.
Szansa na wprowadzenie nowego zapisu do statutu jest bardzo duża, większość radnych opowiada się za pomysłem. Zmiany w statucie nie ograniczą roli radnych, a jedynie zwiększą aktywność w obszarach, których czasami nie dostrzegają. Każdy projekt mieszkańców, będzie rozpatrywany na komisjach oraz przez prawnika, a następnie głosowany.

Najważniejsze, by nie zniechęcać
Przewodniczący Rady Piotr Cychnerski uważa, że rzetelne poinformowanie mieszkańców sprawi, iż będą chętnie korzystali z nowego prawa.
- Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza jest tak samo dobrym pomysłem, jak inicjatywa ustawodawcza na poziomie krajowym – mówi przewodniczący RM. – Trudno obecnie powiedzieć ilu podpisów trzeba, aby wnieść projekt pod głosowanie. Myślę, że powinien to być nie więcej niż 1 – procent mieszkańców, tak aby ich nie zniechęcać.
Sprawa ilości potrzebnych podpisów będzie przedmiotem dyskusji najbliższych spotkań komisji statutowo – uchwałodawczej. Przykłady większości miast pokazują, że wystarczy niecały procent poparcia mieszkańców. Jedynie w Płocku potrzeba 3000 podpisów na 124 tys. mieszkańców, co stanowi ok. 2,4 procent.
- Na początku padł pomysł, aby było to 300 podpisów. Moim zdaniem to za mało i należy próg podnieść do 500 – mówi radny Stanisław Kubkowski. – 300 podpisów uzbierają np. sami działkowcy, a tu chodzi raczej o inicjatywy służące większości mieszkańców, a nie tylko wybranej grupie.  

Radny z limitem wypowiedzi
Prawo inicjatywy uchwałodawczej może wejść w życie już w marcu albo kwietniu. W tym terminie planowane jest zakończenie prac nad statutem gminy Starogard Gd. Komisja statutowo – uchwałodawcza pracuje obecnie nad dostosowaniem zapisów do dzisiejszej rzeczywistości.
- Nadrzędnym celem jest jego aktualizacja, bo niektóre przepisy i słownictwo z biegiem czasu stały się archaiczne - mówi Ryszard Gajda, przewodniczący komisji statutowo – uchwałodawczej. – Jednym z pomysłów rzuconych podczas prac komisji było wprowadzenie inicjatywy uchwałodawczej dla mieszkańców.
Zmiany w statucie będą dotyczyły czterech głównych obszarów. Najważniejszymi z nich będą sprawy związane z usprawnieniem działalności Rady oraz tworzeniem budżetu. Ta ostatnia ma sprawić, że budżet będzie bardziej przejrzysty dla przeciętnego mieszkańca.
- Zmiany będą dotyczyły również uporządkowania prac Rady. Jednym z pomysłów jest wprowadzenie dla radnych limitu czasowego wypowiedzi  - tłumaczy Ryszard Gajda.
Po opiniach mieszkańców wyrażonych w naszej sondzie oraz wypowiedziach polityków, widać, że pomysł inicjatywy uchwałodawczej ma wielu zwolenników. Jednak czy dorośliśmy do tej formy demokracji bezpośredniej, przekonamy się dopiero w praktyce. W Łodzi przez ponad rok podjęto zaledwie jedną próbę wniesienia projektu pod obrady sesji. W mieście liczącym 750 tys. mieszkańców nie udało się jednak zebrać 6 tys. potrzebnych podpisów.