Katyń wciąż woła o sprawiedliwość

69 rocznica tej  strasznej zbrodni zgromadziła na starogardzkim “starym” cmentarzu liczne delegacje i władze samorządowe.

Pod niebem ciężkim jak ołów...
Uroczystość prowadził Wojciech Mokwa, który przywitał zebranych w imieniu prezydenta Edmunda Stachowicza i przewodniczącego Rady Miasta Piotra Cychnerskiego.
Po hymnie państwowym głos zabrał Ryszard Szwoch, sekretarz Towarzystwa Miłośników Ziemi Kociewskiej, pisarz, historyk i pedagog.
- Pod niebem ciężkim jak ołów salwy mgłę leśną rozdarły. Stosy ciał strącone do dołów. Z na pół żywymi, zmarli - rozpoczął od fragmentu wiersza Stefana Gołębiewskiego- Przywołujemy dziś pamięć i obraz tragedii, której historia nadała miano zbrodni katyńskiej. 69 lat temu na rozkaz Stalina, w kwietniu i maju 1940 roku funkcjonariusze NKWD zamordowali 14,5 tys. oficerów polskich, a w ogólnej liczbie  blisko 22 tysiące polskich jeńców wojennych internowanych i więzionych w obozach  Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska.
Były wszak i Kuropaty pod Mińskiem, Bykownia pod Kijowem, Cherson i jakże liczne jeszcze miejsca zbrodni dotychczas nie ujawnione. Wszystkie je razem, jednakowo okrywa wymowna i bolesna w swej treści rzeczywistość polskiej Golgoty Wschodu.

Mordercy w słońcu - niewinni
“W czyje sumienie wpisano te groby? Czyje usta zakneblowano milczeniem? Czyją pamięć zalano wapnem? Mordercy w słońcu
niewinni- nam zostało tylko epitafium”- cytował mówca Jana Górec – Rosińskiego, poety z Pomorza- Te gorzkie słowa unaoczniają potworność zbrodni katyńskiej w podwójnym niejako wymiarze. Z jednej strony kreślą one ponure realia tamtych egzekucji dokonywanych z premedytacją na niewinnych ofiarach przez ich oprawców- funkcjonariuszy NKWD. Ale z drugiej strony uderzają one w sumienie świata, dla którego katyńska zbrodnia wciąż pozostaje tylko epizodem wojennym i zaledwie pospolitym przestępstwem. A przecież nosi ona wszelkie znamiona zbrodni ludobójstwa i jako taka wciąż woła o sprawiedliwość. Czyżby już na zawsze miała pozostawać jednym z tak licznych polskich dramatów wojny, a jej ofiary miałyby zasługiwać na zaledwie epitafium? To prawda, że dla ukazania światu okrucieństwa tej zbrodni sowieckiej uczyniono ostatnio bardzo wiele ale zarazem w niewielkim stopniu  przybliżono ją do skutecznego osądzenia i całkowitego wyjaśnienia pełnej o niej prawdy. Zbrodnię tę, przez wiele lat okrywała zmowa milczenia w imię doraźnych, a więc politycznych interesów międzynarodowych. Chociaż katyńskie groby odkryto już w kwietniu 1943 roku, sprawców zbrodni wskazano jednoznacznie dopiero po upadku bloku komunistycznego, a oficjalne oświadczenie o sprawstwie  NKWD pojawiło się w Rosji 13 kwietnia 1990 roku. Katyńska zbrodnia nadal pozostaje wyzwaniem, a odnalezienie wszystkich miejsc zagłady jeńców polskich jest wręcz koniecznością. Ustanowienie w roku 1990 Światowego Dnia Pamięci Ofiar Katynia było istotnym krokiem w celu upamiętnienia męczeństwa polskiego na Wschodzie. Symbolem jego właśnie stał się Katyń. Jedno z wielu na nieludzkiej ziemi takich miejsc, które na karty historii wpisały się przez zbrodnie na bezbronnych ofiarach sowieckiej przemocy. Katyń więc symbolicznie niejako ogarnął wszystkie inne jemu podobne i równie tragiczne miejsca zagłady obywateli polskich w byłym Związku Sowieckim. Stał się ikoną wielkiej hekatomby.

Smutna lista
Lista ofiar zbrodni NKWD na Polakach zawiera także nazwiska osób wywodzących się z Kociewia, ze Starogardu, z okolic. Część z nich wypisano tutaj, na pomniku cmentarnym, przy którym tradycyjnie, od wielu lat odbywamy coroczne uroczystości z modlitwą i Apelem Pamięci. Pod wizerunkiem polskiego godła państwowego umieszczono tu nazwiska urzędników cywilnych, policjantów, mieszkańców miasta: Jana Barczyńskiego- starszego przodownika policji, więźnia Ostaszkowa, Marcina Datamela- policjanta, porucznika Kazimierza Filipowicza, porucznika Zygmunta Fabrowskiego- zamęczonych w Katyniu, Mieczysława Kotery, porucznika Witolda Pupla i podporucznika Kazimierza Śmielewskiego- więźniów Starobielska, Pawła Zawiszy, funkcjonariusza Policji Państwowej, więźnia Ostaszkowa. Na drugim epitafium z wizerunkiem żołnierskiego orła figurują nazwiska oficerów i podoficerów II Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich, uczestników Kampanii Wrześniowej, pułkownika Konstantego Druckiego- Lubeckiego- dowódcy Wileńskiej Brygady Kawalerii- więźnia Ostaszkowa, pośmiertnie awansowanego na stopień generała, pułkownika Józefa Trepty, dowódcy Warszawskiego Pułku Ułanów, więźnia Ostaszkowa, rotmistrza Mieczysława Rozwadowskiego, rotmistrza Andrzeja Karśnickiego, rotmistrza Konstantego Smolikowskiego, porucznika Stanisława Sosińskiego, porucznika Czesława Waligóry, żołnierzy II Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich, podporucznika Wacława Bielejewskiego, podporucznika Jana Kajzera, podporucznika Jerzego Skoczyńskiego, podporucznika Antoniego Waszewskiego i podporucznika Stanisława Ziejewskiego.
Dodajmy do tej smutnej listy zamęczonych w Katyniu podporucznika Stanisława Donaja, dowódcę plutonu w Obronie Narodowej, starogardzianina porucznika Mirosława Kowalskiego i lekarza i Izydora Jancę.

Nie pominąć nikogo
Wciąż trwa uporczywe dokumentowanie tych strat ludzkich, odszukiwanie wiadomości biograficznych, dossier ofiar i kompletowanie dokumentacji aby lista nazwisk nie była jedynie martwym spisem. Zapalając znicze i kładąc kwiaty na katyńskim pomniku, tu na starym starogardzkim cmentarzu chcemy pochylić się nad każda indywidualną, ludzką tragedią, nad konkretnym człowiekiem, jego dramatyczną biografią. Uwolnić pomordowanych masowo od wszelkiej anonimowości i za każdym razem rodzi się nadzieja, że nie uroni się żadnej z ofiar, nie pominie nikogo, w tym obowiązku pamięci. Katyń nie jest już dziś tematem ideologicznego tabu. Jego niewinne ofiary zasłużenie wprowadzamy do panteonu narodowych bohaterów, stawiamy za wzór patriotycznej i nieugiętej postawy, ukazujemy jako szlachetne wcielenie męstwa i poświęcenia- w imię niezbywalnych wartości jakie ucieleśniali w postawie swojej wiary, honoru i umiłowania Ojczyzny - mówił R. Szwoch.
Następnie ks. dr Stanisław Człapa, dziekan dekanatu starogardzkiego powiedział, że Katyń to otwarty, makabryczny skarbiec, w którym leży zamordowany kwiat narodu polskiego. Duchowny podkreślił, że to także skarbiec kłamstwa stalinowskiego i poststalinowskiego- świadomego załgania rządów, komisji międzynarodowych i pisarzy.
- To skarbiec naszej hańby- mówił ksiądz- Katyń, to wygnanie z pamięci Boga, Katyń, to skarbiec prawdy o zbrodniach stalinowskich. Módlmy się za wszystkie ofiary Katynia.
Kapłan modlił się także o rychłe włączenie do społeczności świętych Jana Pawła II, ofiary trzęsienia ziemi we Włoszech i ofiary pożaru w Kamieniu Pomorskim.
Delegacje złożyły wiązanki kwiatów, zebrani odśpiewali Rotę.
“Nikt straconych nie uczcił
Tylko do katyńskich dołów
Deszcz z płaczem się rzucił
Pod niebem ciężkim jak ołów”- Stefan Gołębiewski.