Zastrzeż PESEL i ogranicz ryzyko wykorzystania danych

Jednym z najprostszych sposobów ograniczenia ryzyka finansowego związanego z kradzieżą danych jest zastrzeżenie numeru PESEL. Usługa jest bezpłatna, a zastrzeżenia można dokonać w każdej chwili.

Dlaczego warto zastrzec PESEL?

Zastrzeżenie PESEL chroni przede wszystkim przed zaciągnięciem zobowiązania finansowego z wykorzystaniem naszych danych. Banki, instytucje pożyczkowe i inne podmioty objęte przepisami mają obowiązek sprawdzenia statusu numeru PESEL przed dokonaniem określonych czynności, m.in. przed zawarciem umowy kredytu lub pożyczki.

– Jeśli ktokolwiek chciałby wziąć kredyt lub pożyczkę na nasze dane, przy zastrzeżonym numerze PESEL nie będzie mógł tego zrobić. Co ważne, jeśli mimo zastrzeżenia podmiot udzieliłby takiego zobowiązania, nie będziemy zobowiązani do jego spłaty – wyjaśnia Agnieszka Wachnicka, wiceprezes Związku Banków Polskich.

Ochrona obejmuje również inne czynności, w przypadku których wymagane jest sprawdzenie statusu PESEL. Dotyczy to m.in. otwierania rachunku bankowego czy korzystania z usług typu „kup teraz, zapłać później”.

Zastrzeżenie PESEL chroni również przed niektórymi oszustwami

Mechanizm zastrzegania PESEL ma także dodatkowe znaczenie w przypadku prób wyłudzenia dużych kwot gotówki, np. w wyniku oszustwa „na wnuczka” czy „na policjanta”.

Jeżeli klient zechce wypłacić w placówce banku kwotę przekraczającą trzykrotność minimalnego wynagrodzenia, a jego PESEL będzie zastrzeżony, bank nie zrealizuje takiej wypłaty od razu. Obowiązuje wówczas 12-godzinny okres oczekiwania.

To dodatkowy czas, który może pozwolić potencjalnej ofierze oszustwa zweryfikować sytuację i zorientować się, że działa pod wpływem manipulacji przestępców.

Jak zastrzec PESEL?

Można to zrobić na trzy sposoby:

1. W aplikacji mObywatel – w sekcji „Usługi” należy wybrać „Zastrzeż PESEL”. Zastrzeżenie zaczyna działać w czasie rzeczywistym.

2. Przez serwis gov.pl – po zalogowaniu się jedną z dostępnych metod, np. profilem zaufanym lub bankowością elektroniczną.

3. W urzędzie gminy – to rozwiązanie m.in. dla osób, które nie korzystają z usług cyfrowych.

Zastrzeżenie PESEL jest bezpłatne i można je w każdej chwili cofnąć.

Kiedy trzeba cofnąć zastrzeżenie?

Zastrzeżony PESEL nie oznacza, że nie będziemy mogli korzystać z usług bankowych. W określonych sytuacjach trzeba jednak czasowo cofnąć zastrzeżenie, np. gdy chcemy otworzyć rachunek bankowy, zaciągnąć kredyt lub pożyczkę albo skorzystać z odroczonej płatności.

Najwygodniej zrobić to bezpośrednio przed planowaną czynnością. W aplikacji mObywatel można cofnąć zastrzeżenie bezterminowo albo tylko na określony czas. W tym drugim przypadku po upływie wskazanego czasu PESEL zostanie ponownie zastrzeżony automatycznie.

Należy pamiętać, że po cofnięciu zastrzeżenia musi upłynąć co najmniej 30 minut, zanim numer PESEL będzie można ponownie zastrzec.

Po załatwieniu sprawy – zastrzeż PESEL ponownie

W przypadku wycieków danych nie mamy wpływu na to, czy skradzione informacje trafią w ręce kolejnych osób ani kiedy ktoś spróbuje je wykorzystać. Dlatego zastrzeżenie PESEL warto traktować jako stały element ochrony swoich danych, a nie rozwiązanie stosowane wyłącznie bezpośrednio po konkretnym cyberataku.

– Jeżeli musimy cofnąć zastrzeżenie, aby skorzystać z określonej usługi, po zakończeniu tej czynności pamiętajmy o ponownym zastrzeżeniu numeru PESEL. To proste rozwiązanie, które znacząco ogranicza możliwość wykorzystania naszych danych do zaciągnięcia zobowiązania bez naszej wiedzy – podkreśla Agnieszka Wachnicka.

ZBP przypomina: wyciek danych nie oznacza automatycznie, że dojdzie do oszustwa, ale skradzione informacje mogą być wykorzystywane także po wielu miesiącach. Dlatego warto działać prewencyjnie i zastrzec swój numer PESEL.

ZBP